Vaccineren: waarom zou je het wel of niet doen? En welke opties heb je als ouder?

Vorige week heeft Elli haar laatste vaccinatie gehad. De volgende worden pas gegeven als ze 6 jaar is. Ik heb er even over getwijfeld maar door het gebrek aan goede info hebben we wel alle vaccinaties gegeven volgens het schema van Kind & Gezin. Ook omdat ze vanaf 3 maanden naar de crèche ging en ik geen risico’s wou lopen. Maar binnenkort, als de baby er is, staan we opnieuw voor de keuze. Zij zal pas vanaf 1 jaar naar de crèche gaan, dus schat ik de risico’s ook kleiner in. Ook omdat Elli nog niet naar school gaat. Maar wat doen we dan?

Al dan niet vaccineren is een erg controversiële discussie. Net zoals in de discussie borst- of kunstvoeding, heeft iedereen er wel zo zijn eigen mening over. Met dat verschil dat het bij vaccineren niet alleen om de gezondheid van je eigen kind gaat, maar ook dat van anderen. Of je je kind al dan niet frisdrank geeft, is toch nog een keuze op een ander niveau dan of je je kind wel of niet vaccineert.

Argumenten pro en contra

Als je even googelt op pro en contra vaccineren, krijg je honderden theorieën en verhalen waarom je je kind wel of niet moet vaccineren. Het is zo moeilijk om echte betrouwbare en objectieve informatie te vinden. De informatie van Kind en Gezin of het RIVM is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Toch stel ik me vragen bij de objectiviteit ervan. De anti-vaccinatietheorieën lijken me dan vooral complottheorieën, waarin ik niet geloof. Ik kan me in geen van beide kampen 100% vinden. Dat maakt de keuze extra moeilijk.

De meest voorkomende argumenten zijn de volgende:

Pro vaccinatie
  • Je vaccineert tegen kinderziektes die ernstige gevolgen kunnen hebben. Zowel voor je kind als voor anderen. Sommigen mogelijks met de dood tot gevolg.
  • Gevaccineerde baby’s hebben minder kans om de ziekte te krijgen dan niet-gevaccineerde baby’s.
  • Door te vaccineren draag je bij tot de kudde-immuniteit. Kinderziektes worden uitgeroeid op niveau van de bevolking zodat een epidemie vermeden wordt. Door niet te vaccineren, kan je deze collectieve bescherming aantasten. Een voorbeeld hiervan is de “Bijbelgordel” in Nederland (regio Oost-Groningen naar Zeeland). In deze regio wonen redelijk veel orthodoxe protestanten die hun kinderen niet vaccineren. In de laatste jaren zijn er plaatselijke epidemieën geweest van rodehond en de mazelen. Tussen 1978 en 1992 waren er ook twee epidemieën van polio (kinderverlamming).
Contra vaccinatie
  • De wetenschappelijke studies tonen enkel effecten aan op korte termijn. Het is niet duidelijk wat de vaccinaties betekenen op lange termijn voor de gezondheid van de bevolking en van je kind.
  • Ondanks vaccinatie kan je kind toch nog de ziekte doormaken.
  • Vaccinaties bevatten (giftige) hulpstoffen. Deze stoffen zijn nodig om de werkzaamheid te verbeteren, de houdbaarheid te verlengen en het de toediening te vergemakkelijken. Bij vaccins worden voornamelijk aluminiumverbindingen gebruikt. Hoewel het gaat om lage doseringen is niet aangetoond dat deze 100% onschuldig zijn. Het gaat hierbij om een aanname dat er geen gezondheidsschade optreedt bij lage doseringen. De bijsluiters van de vaccinaties kan je hier raadplegen.
  • Het immuunsysteem van je kind wordt ondermijnd door te vaccineren. Het doormaken van bepaalde kinderziektes maakt je kind sterker. Ook zijn niet alle kinderziektes even gevaarlijk.
  • Net omdat er kudde-immuniteit is, is de kans klein dat je kind een van de ziektes doormaakt.
  • Sommigen beweren dat vaccinatieschade kan optreden in de vorm van autisme spectrum stoornis. Dit wordt wel stellig ontkracht door de Wereldgezondheidsorganisatie. Er is geen causaal verband tussen vaccineren en ASS. Persoonlijk geloof ik hier niet in.

Vaccinatieschema

Dit is het overzicht van het aanbevolen vaccinatieschema in België. Wettelijk is alleen het poliovaccin verplicht. Nederland volgt het programma van RIVM, wat gelijkaardig is.

De alternatieven

1. Uitgesteld vaccineren

In plaats van het voorgestelde schema te volgen, kan je ervoor kiezen om de vaccinaties later te geven. De data in het schema geven aan vanaf wanneer je kind mag gevaccineerd worden. Maar het is ook mogelijk om de vaccins pas op latere leeftijd te geven. Op die manier geef je je kind de kans om zijn eigen weerstand tegen een ziekte te verhogen. Op latere leeftijd is zijn immuunsysteem ook krachtiger. Hierdoor zal het beter op de vaccins reageren. Pas op de leeftijd van 18 maanden is het immuunsysteem van je kind volgroeid. Als je hiervoor kiest, zorg er dan voor dat je de risico’s per infectie of kinderziekte kent.

Enkele voorbeelden:
  • Je kan vanaf 3 maanden starten met het eerste vaccin. Dit bevat IPV+DTPa+Hib+HBV (de groene cluster). Mogelijkheden volgens de bijsluiter zijn 2, 3, 4 maanden; 3, 4, 5 maanden; 2, 4, 6 maanden. Zes maanden na de laatste dosis is een boostervaccinatie nodig, met voorkeur in het tweede levensjaar.
  • Pneumokokken: er zijn drie mogelijkheden.
    • Het primaire vaccinatieschema bestaat uit drie doses met minstens 1 maand ertussen. Een boosterdosis wordt aanbevolen ten minste 6 maanden na de laatste dosis van de primaire kuur, bij voorkeur tussen de 12e en 15e levensmaand.
    • Je kan ook later starten, tussen 7 en 11 maanden. Het vaccinatieschema bestaat dan uit twee doses met minstens 1 maand ertussen. Een derde dosis wordt aanbevolen in het tweede levensjaar na minstens 2 maanden.
    • Kinderen van 12 tot 23 maanden: het vaccinatieschema bestaat uit twee doses met minstens 2 maanden tussen de doses. De noodzaak voor een boosterdosis na dit immunisatieschema is niet vastgesteld. Opgelet: kinderen met een verhoogd risico op pneumokokkenziekten zijn mogelijk niet optimaal beschermd. Lees meer in de bijsluiter.
  • De BMR-vaccinatie (blauwe cluster) mag gegeven worden vanaf 12 maanden, maar kan nog gegeven worden tot 18 jaar. Er is een meldingsplicht in crèches en scholen en de incubatietijd bedraagt 3 weken. Je kan dus vaccineren wanneer dat nodig blijkt.
  • Meningokokken C-vaccinatie kan later gegeven worden. Bij kinderen met een leeftijd van 1 jaar en ouder wordt het aanbevolen één dosis van het vaccin toe te dienen. Dit komt vooral voor bij jonge adolescenten
  • Rotavirus: vaccinatie tegen rotavirus maakt geen deel uit van het basisvaccinatieschema. Het wordt wel aanbevolen voor alle kinderen jonger dan 6,5 maanden. Het vaccin wordt oraal toegediend. Na de leeftijd van 6 maanden mag deze vaccinatie niet meer toegediend worden. Volledig vaccinatie bestaat uit 2 dosissen voor Rotarix en 3 dosissen voor Rotateq. Door het vaccin is je kind niet volledig beschermd tegen het virus en kan je kind alsnog ziek worden. De ziekte komt vooral voor tussen de 6 en 24 maanden en vooral in de winter. Het veroorzaakt diarree en is erg besmettelijk. In kinderdagverblijven kan het een kleine uitbraak veroorzaken en je kind kan er goed ziek van zijn.

Opgelet: bespreek deze opties steeds met een (kinder-)arts!

2. Gesplitst vaccineren
Je kan ook kiezen voor losse vaccins in plaats van de zogenoemde cocktails. Dit kan enkel op doktersvoorschrift en op eigen kosten. Op die manier krijgt je kind wel meer spuitjes. Voordeel is dat je makkelijker kan elimineren als je bijvoorbeeld niet alle vaccins wil geven. Op die manier krijgt je kind ook minder hulpstoffen. Ook de belasting op het immuunsysteem is volgens sommigen minder groot als je losse vaccins geeft. Het tegenargument dat gegeven wordt is dat elke spuit een kans geeft op bijwerkingen. Door ze te combineren is je kind minder vaak ziek na de vaccinaties. Al zijn de bijwerkingen dan wellicht ook wel heviger.

Enkele voorbeelden
  • Geef het vaccin tegen difterie, tetanus en polio niet samen met kinkhoest (deze geeft veel bijwerkingen)
  • Geef het pneumokokken vaccin op een ander moment
  • Polio vaccin apart
  • Tetanus vaccin apart
  • Hib vaccin apart

3. Homeopathisch profylaxe

Naast de opties van volledig, niet of gedeeltelijk vaccineren, kan je ook kiezen voor een homeopatisch alternatief. Deze methode werd door Isaac Golden ontwikkeld en is in Australië een door de overheid. Je baby krijgt dan geen spuitjes maar korrels. Die zorgen ervoor dat het afweersysteem van je kind niet ontregeld wordt. Je lichaam maakt kennis met de ziekte en zal daardoor het afweersysteem stimuleren om de ziektes niet of minder zwaar mee te maken. Ook in België en Nederland kan je deze methode toepassen. Je kan hiervoor terecht bij de meeste homeopaten.

Maar wat is nu de beste keuze?

Daar kan ik geen antwoord op geven. Veel hangt af van jezelf, je eigen kind en welke risico’s je wel of niet wil nemen. Het enige dat je kan doen is je situatie voorleggen aan kinderartsen en homeopaten, betrouwbare informatie lezen en eventueel praten met andere ouders. Wat je uiteindelijk ook kiest, kies waar jij je het beste bij voelt.

Dat ga ik ook doen! Ons persoonlijke schema, opgesteld door een kinderarts, vind je hier.

Lezersvraag: op basis van welke informatie hebben jullie de keuze gemaakt om al dan niet te vaccineren en waarom?